Σάββατο, 1 Οκτωβρίου 2011

Το πείραμα της υπακοής (Δείτε το ντοκιμαντέρ)

Το 1961 ο κοινωνικός ψυχολόγος Στάνλεϋ Μίλγκραμ έκανε ένα πείραμα που έδειξε την τυφλή υπακοή της πλειοψηφίας στην επιστημονική αυθεντία και το οποίο έμεινε στην ιστορία.

Ο Μίλγκραμ επηρεασμένος από τα γραπτά της Χάνα Άρεντ πάνω στους μηχανισμούς χειραγώγησης του ναζισμού θέλησε να εξετάσει το κατά πόσο απλοί άνθρωποι είναι ικανοί να πράξουν θηριωδίες όταν αυτές τους επιβάλλονται από μια εξουσιαστική αυθεντία.

Το αποτελέσματα του πειράματος ήταν θεαματικά: 62,5 % των συμμετεχόντων υπάκουσαν στην εντολή του «επιστήμονα» και έδωσαν “θανατηφόρα” ηλεκτροσόκ στα υποτιθέμενα θύματα. Παρόμοια πειράματα σε Ισπανία, ΗΠΑ και Ιταλία απέδωσαν ακόμη πιο υψηλά ποσοστά.

Το συγκεκριμένο πείραμα αποδεικνύει την τάση της πλειοψηφίας να υπακούει ακόμα και σε παράλογες επιταγές όταν αυτές δικαιολογούνται από μια εξουσία και όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν. Πέρα από αυτό το γνωστό ούτως ή άλλως συμπέρασμα το πείραμα αποδεικνύει επίσης ότι η τηλεόραση στις σύγχρονες κοινωνίες αποτελεί το κατεξοχήν μέσο ιδεολογικής προπαγάνδας και επιβολής κοινωνικών και πολιτικών νορμών.

Επί της ουσίας τα ευρήματα του πειράματος καταδεικνύουν ότι η παρόρμηση ενός ανθρώπου στον οποίο δίνεται το δικαίωμα από έναν φορέα ισχύος «να ενεργήσει σωστά» σε μια δεδομένη κατάσταση καθώς και η αδυναμία του να ασκήσει δημιουργική κριτική σε αυτόν το φορέα ισχύος (κράτος, επιστήμη, τράπεζα, επανάσταση, κλπ), δεν είναι επιθετικότητα αλλά βιολογικός συμβιβασμός και ολοκληρωτική υποταγή στο απρόσωπο και γενικό σύνολο-έννοια που αποτελεί ο φορέας ισχύος.

Το φαινόμενο αυτό μπορεί να πάρει διαστάσεις υπέρμετρης παθολογικής κατάστασης σε σημείο που η απρόσωπη βούληση κάποιου φορέα ισχύος να καταλήγει στη νομιμοποίηση οποιασδήποτε πράξης, ακόμα και παράνομης και βάρβαρης, πάντα στο όνομα του συλλογικού και απρόσωπου φορέα που μπορεί να εκφράζεται από ένα όνομα, ένα σύμβολο ή μία συλλογική εικόνα ή έννοια.

Το Πείραμα Υπακοής 1/2


Το Πείραμα Υπακοής 1/2